Nie ulega wątpliwości, że przed podjęciem decyzji o studiach za granicą, bierze się pod uwagę również możliwości finansowe. Aby ułatwić ten proces, przedstawiamy szczegółowe zestawienie: jakie są średnie miesięczne koszty, czesne, oferowane możliwości wsparcia lub pożyczek, dodatkowe korzyści oraz orientacyjne wynagrodzenie studenta w różnych krajach.
Holandia | Belgia | Dania | Finlandia | Szwecja | Polska | |
|---|---|---|---|---|---|---|
Czesne (Studia licencjackie) | 2 694 €/rok | 1 157–1 181 €/rok | Bezpłatne | Bezpłatne | Bezpłatne | 0 € (studia stacjonarne) lub od ~1 200 € (niestacjonarne) |
Pożyczka na czesne | Tak (spłata w ciągu 35 lat) | Brak | Niepotrzebna | Niepotrzebna | Niepotrzebna | Tak |
Podstawowe wsparcie państwa | Do 1 355 €/mies. Wszyscy studenci pracujący min. 8 godz./tydz. mogą ubiegać się o wsparcie. | Do ~514 €/mies. Stypendium dla pracujących w Belgii przez min. 12 mies. (min. 8 godz./tydz.). | Do ~1 502 €/mies. Wszyscy studenci pracujący min. 10–12 godz./tydz. mogą ubiegać się o wsparcie. | Do 1 129 €/mies. Wszyscy studenci pracujący min. 10 godz./tydz. (przez min. 4 mies.) mogą ubiegać się o wsparcie. | Do 1 258 €/mies. Wszyscy studenci pracujący min. 10 godz./tydz. mogą ubiegać się o wsparcie. | Dla większości brak. Stypendium socjalne (~380 €/mies.) przyznawane tylko osobom w trudnej sytuacji materialnej. |
Dodatek mieszkaniowy | Tak (Huurtoeslag, jeśli czynsz < 498 € i wiek 18–20 lat) | Nie | Tak (Boligstøtte) | Tak (do 80% kosztów wynajmu) | Tak (do 120 €/mies.) | Nie |
Zniżki na transport | Darmowy transport (z OV-chipkaart) | Bilet roczny w Brukseli tylko 12 € | Dotowana karta „Ungdomskort“ | Zniżka 40–50% | Zniżka 25–39% | Zniżka 50–51% |
Zniżki na wyżywienie | Brak | Dotowane posiłki na uczelni (~5 €) | Brak | Dotowane posiłki na uczelni (~3,10 €) | Tanie posiłki przez organizacje „Nations“ | Posiłki w stołówkach studenckich (~3,50–4,70 €) |
Ubezpieczenie zdrowotne | Tak (Zorgtoeslag do 129 €/mies.) | Brak (kosztuje ~150 €/rok) | Darmowy dostęp (z numerem CPR) | Darmowe (opłata YTHS 70 €/rok) | Darmowy dostęp (z Personnummer) | Darmowe (dla studentów zgłoszonych do ubezpieczenia) |
Średnie miesięczne wydatki* *Rzeczywiste wydatki | Mieszkanie/rachunki – 400–750 €/mies. Jedzenie, transport, czas wolny itp. – 200–400 €/mies. Suma: 900–1 400 €/mies. | Mieszkanie/rachunki – 400–600 €/mies. Jedzenie, transport, czas wolny itp. – 400–550 €/mies. Suma: 1 050–1 400 €/mies. | Mieszkanie/rachunki – 400–600 €/mies. Jedzenie, transport, czas wolny itp. – 350–600 €/mies. Suma: 800–1 280 €/mies. | Mieszkanie/rachunki – 300–500 €/mies. Jedzenie, transport, czas wolny itp. – 300–500 €/mies. Suma: 800–1 200 €/mies. | Mieszkanie/rachunki – 250–550 €/mies. Jedzenie, transport, czas wolny itp. – 300–500 €/mies. Suma: 980–1 250 €/mies. | Mieszkanie/rachunki – 280–420 €/mies. Jedzenie, transport, czas wolny itp. – 270–410 €/mies. Suma: 550–830 €/mies. |
Orientacyjne wynagrodzenie studenta | ~14,71 €/h (18–21 lat) | ~13,08 €/h | ~17–19 €/h. Dania nie ma ustalonej płacy minimalnej, więc zależy to od rodzaju pracy. | ~10–15 €/h. Finlandia nie ma ustalonej płacy minimalnej, więc zależy to od rodzaju pracy. | ~11–14 €/h | ~7,37 €/h (netto dla studentów do 26 r.ż. na umowie zleceniu) |
Przychód przy 15 h/tydz. | ~880 €/mies. + wsparcie do 1 355 €/mies. | ~780 €/mies. + wsparcie do ~514 €/mies. | ~1 080 €/mies. + wsparcie do ~1 502 €/mies. | ~750 €/mies. + wsparcie do 1 129 €/mies. | ~720 €/mies. + wsparcie do 1 258 €/mies. | ~479 €/mies. |
Wynik finansowy miesięcznie (przy 15 h/tydz.) | +835 € (Oszczędności) | 1. rok: -270 € (Niedobór) Od 2. roku (po przepracowaniu min. 12 mies.): +244 € (Oszczędności) | +1 542 € (Oszczędności) | +879 € (Oszczędności) | +728 € (Oszczędności) | -211 € (Niedobór) |
Dlaczego warto wybrać studia za granicą? (Wnioski z tabeli)
Ta szczegółowa tabela wyraźnie obala mit, że studiowanie za granicą jest drogie. Przeciwnie – często jest to mądrzejsza decyzja finansowa niż studia w Polsce:
- Realna możliwość oszczędzania: W krajach takich jak Holandia, Dania czy Szwecja, pracując zaledwie 15 godzin tygodniowo (co łatwo pogodzić ze studiami), studenci nie tylko pokrywają wszystkie koszty utrzymania, ale mogą również zaoszczędzić od 700 € do 1 500 € miesięcznie. W Finlandii, po uwzględnieniu wsparcia państwowego, również można zaoszczędzić około 879 € miesięcznie.
- Szeroki system wsparcia państwowego: Kraje zagraniczne oferują studentom nie tylko bezpośrednie stypendia, ale także wiele dodatkowych korzyści: dodatki mieszkaniowe, darmowy transport (Holandia), dotowane posiłki (Finlandia, Belgia) oraz hojne dopłaty do ubezpieczenia zdrowotnego. Należy pamiętać, że wskazane maksymalne kwoty podstawowego wsparcia zazwyczaj składają się z bezzwrotnego stypendium oraz pożyczki gwarantowanej przez państwo (z wyjątkiem Belgii, gdzie wsparcie to tylko stypendium).
- Wyższe wynagrodzenia: Wynagrodzenia studenckie za granicą (10–19 €/godz.) pozwalają na szybkie zarabianie. W Belgii w pierwszym roku wydatki miesięczne przewyższają dochody, jednak po przepracowaniu co najmniej 12 miesięcy i otrzymaniu stypendium Flandrii, od drugiego roku wynik finansowy staje się dodatni (+244 €/mies.).
- Sytuacja w Polsce: Tymczasem w Polsce, nawet przy bezpłatnych studiach dziennych, studenci często borykają się ze stałym brakiem środków (około 211 €/mies.), którego nie udaje się pokryć nawet przy pracy na część etatu (ponieważ minimalne wynagrodzenie to około 7,37 €/godz. netto dla studentów na umowie zleceniu). Ponadto w Polsce stypendium socjalne jest dostępne tylko w wyjątkowych przypadkach.
Ważne: Na początek (na kaucję za mieszkanie, pierwsze miesiące przed znalezieniem pracy) we wszystkich krajach zaleca się posiadanie oszczędności (przynajmniej na 3–5 miesięcy wydatków). Jednak po zaaklimatyzowaniu się, sytuacja finansowa staje się bardzo stabilna i często lepsza niż po pozostaniu w kraju.
Uwaga: Wsparcie państwowe podano w maksymalnych kwotach i najczęściej składa się z bezzwrotnego stypendium oraz części pożyczkowej gwarantowanej przez państwo (z wyjątkiem Belgii, gdzie przyznawane jest tylko stypendium). Tabela ma charakter orientacyjny – rzeczywiste wydatki i dochody studenta zależą od jego indywidualnych potrzeb, wybranego kraju i miasta.
